Makrama — jak zacząć robić dekoracje ze sznurka

Makrama wraca do łask i trudno się dziwić — ręcznie plecione dekoracje nadają wnętrzom ciepły, organiczny charakter, którego nie zastąpi żaden gotowy produkt ze sklepu. Jeśli zastanawiasz się, jak zacząć przygodę z makramą, dobra wiadomość jest taka: potrzebujesz dosłownie kilku metrów sznurka i godziny spokojnego wieczoru, żeby wykonać pierwszą, w pełni satysfakcjonującą pracę.

Sznurek bawełniany i narzędzia — co kupić na start

Wybór materiałów potrafi przytłoczyć, gdy po raz pierwszy stajemy przed regałem w sklepie pasmanteryjnym. Sznurek bawełniany to zdecydowanie najlepszy punkt startowy — jest miękki, dobrze trzyma węzły i łatwo się pruć, gdy popełnimy błąd.

Jaka grubość sznurka do pierwszych projektów

Grubość sznurka mierzy się w milimetrach. Na pierwsze projekty najlepiej sprawdza się zakres 3-5 mm. Sznurek 3 mm daje precyzyjne węzły i nadaje się do biżuterii oraz małych dekoracji, natomiast 5 mm daje szybkie efekty przy wieszakach na rośliny i ściennych zawieszeniach.

Sznurek dzielimy też na skręcany i pleciony. Skręcany ma charakterystyczną spiralną strukturę — po rozpleceniu daje ciekawe puszące się wykończenia, które często widzimy na końcach makramowych paneli. Pleciony jest gładszy i sprawdza się lepiej przy biżuterii. Na start polecamy skręcany 3-4 mm, bo błędy w węzłach są na nim bardziej widoczne, co przyspiesza naukę.

Narzędzia, bez których trudno się obejść

Narzędziowy arsenał makramiarza jest skromny, ale kilka rzeczy naprawdę ułatwia pracę:

• Kij, gałąź lub drewniany dowel — podstawa, od której zaczynamy montowanie nici; wystarczy kawałek okrągłego drążka o grubości 2-4 cm
• Taśma malarska lub klipsy — do tymczasowego spinania nitek podczas pracy, zanim węzły je ustabilizują
• Miarka i nożyczki krawieckie — miernik jest niezbędny przy odmierzaniu odpowiednich długości sznurka
• Grzebień lub szczotka do włosów z metalowymi zębami — do rozczesywania frędzli i wykończeń
• Stojak, wieszak na ścianę lub oparcie krzesła — coś, do czego powiesimy drążek i będziemy pracować wygodnie na odpowiedniej wysokości

Zakup taniego zestawu 3-4 rolek sznurka w różnych grubościach na start całkowicie wystarczy. Przy pierwszych projektach ważniejsza jest praktyka niż materiał premium.

Pięć węzłów makramowych, które otwierają świat makramy DIY

Technika makramy opiera się na kilkudziesięciu węzłach, ale lwia część wszystkich wzorów, jakie znajdziesz w internecie i książkach, korzysta z pięciu bazowych. Opanowanie ich to solidna podstawa, od której można startować z każdym projektem.

Węzeł płaski — absolutna podstawa

Węzeł płaski (ang. square knot) to prawdopodobnie najczęściej wykonywany węzeł w makramie. Do jego wykonania potrzebujemy czterech nitek: dwie środkowe to tzw. nitki nośne (wypełniające), a dwie zewnętrzne to nitki robocze.

Prawa nitka robocza przechodzi przed nitkami nośnymi i za lewą. Lewa nitka robocza następnie przechodzi za nitkami nośnymi i przez pętelkę powstałą po prawej stronie. To pierwsza połowa węzła. Wykonujemy identyczny ruch w lustrzanym odbiciu — lewa nitka idzie przed nośnymi, prawa zamyka pętelkę. Obie połowy razem tworzą pełny, symetryczny węzeł płaski.

Kolumna węzłów płaskich ułożonych jeden pod drugim tworzy klasyczny motyw splatania widoczny w większości makramowych zawieszek. Gdy wykonujemy tylko pierwszą połowę węzła i powtarzamy ją bez zmiany strony, sznurki spiralnie skręcają się wokół własnej osi — to spiralny węzeł płaski, który wygląda efektownie przy minimalnym nakładzie pracy.

Węzeł spiralny, larksiowy i pół węzła

Węzeł larksiowy (tzw. larks head knot) służy do mocowania nitek do drążka. Składamy nić na pół, kładziemy pętlę na drążku od przodu i przeciągamy oba końce przez pętlę — gotowe. To nim zaczynamy każdy projekt wiszący na poziomym drążku.

Pół węzła to najprostszy element, z którego budujemy bardziej złożone struktury. Jedna nitka robocza przechodzi przed nośną i tworzy małą pętlę po jednej stronie. Sam w sobie nie jest mocnym wiązaniem, ale powtarzany naprzemiennie przez kolejne rzędy tworzy efekt plecionki i stanowi podstawę wielu wzorów siateczkowych.

Węzeł spiralny to sekwencja połówek węzła płaskiego wykonywanych zawsze po tej samej stronie. Nitki automatycznie zaczynają się skręcać — efekt widoczny już po 4-6 powtórzeniach, a gotowa spirala po 20-30 powtórzeniach wygląda jak skręcony sznur DNA.

Węzeł beczułkowy i diagonalny węzeł rypsowy

Węzeł beczułkowy (monkey fist) bywa stosowany dekoracyjnie — tworzy okrągły, gładki kształt na końcach sznurka. Wykonuje się go trójwymiarowo, owijając nić wokół palca lub okrągłego rdzenia w trzech prostopadłych kierunkach. Wymaga ćwiczenia, ale daje wyjątkowy efekt wykończenia.

Diagonalny węzeł rypsowy (diagonal half hitch) to podstawa wszelkich V-kształtnych, chevronowych i ukośnych wzorów. Jedna nitka staje się nośną i trzymamy ją pod kątem — reszta nitek jest po kolei owijana wokół niej. Kierunek nośnej wyznacza kierunek linii wzoru. Zmieniając kąt nośnej, uzyskujemy linie poziome, skośne lub w kształcie litery V. Rzędy rypsowych węzłów ułożone symetrycznie tworzą klasyczne rombowe wzory, które są znakiem rozpoznawczym makramy w stylu boho.

Jak odmierzyć długość sznurka i nie zmarnować materiału

Jednym z częstszych pytań na początku jest: ile sznurka potrzebuję? Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich projektów, ale istnieje prosta reguła, od której warto zacząć.

Każda nitka do projektu powinna mieć długość równą czterokrotności docelowej długości gotowej pracy — plus dodatkowe 20% na węzły i ewentualne wykończenie frędzlami. Pracujemy zazwyczaj ze sznurkiem złożonym na pół (czyli montowanym na drążku węzłem larksiowym), więc faktyczna długość, którą odmierzamy, to ośmiokrotność planowanej długości projektu.

Przykładowo: wieszak na doniczkę o długości 60 cm wymaga nitek o długości około 500-550 cm przed złożeniem, czyli startujemy z kawałkami blisko 5 metrów każdy. Do ściennej dekoracji o długości 40 cm wystarcza sznurek 3-4-metrowy. Gęste wzory (dużo węzłów rypsowych) zużywają więcej materiału niż otwarte wzory z węzłami płaskimi.

Przy pierwszych projektach warto odmierzyć z zapasem. Lepiej zostać z 30 cm nadmiaru niż skończyć sznurek o 5 cm za wcześnie, bo łączenie nowego kawałka w środku pracy wygląda nieestetycznie i wymaga maskowania.

Pierwszy projekt od podstaw — ścienny panel makrama

Ścienny panel to idealne pierwsze zadanie. Angażuje wszystkie pięć węzłów w prostej sekwencji, efekt jest widoczny niemal od razu, a sama praca zajmuje 2-3 godziny.

Do panelu o szerokości około 25 cm i długości 40 cm potrzebujemy drążka lub gałązki o długości 30-35 cm oraz 8-10 kawałków sznurka 3-4 mm, każdy długości około 3 metrów. Montujemy wszystkie nitki węzłem larksiowym, równomiernie wzdłuż drążka — mamy teraz 16-20 roboczych końców.

Pierwsze 2-3 rzędy wykonujemy węzłami płaskimi: grupujemy nitki po cztery i wiążemy węzły w jednym rzędzie, potem przesuwamy grupy o dwie nitki i powtarzamy. To tworzy typowy siateczkowy wzór przypominający kratę. Następnie środkowe nitki zbieramy w jeden węzeł beczułkowy lub wiążemy kilka rzędów spiralnych węzłów po bokach — to daje charakter i odróżnia naszą pracę od szablonowej.

Na zakończenie wyrównujemy frędzle nożyczkami do żądanej długości i rozczesujemy je grzebieniem na puszysty obłok. Całość wieszamy na haku i gotowe — pierwsza własnoręcznie wykonana dekoracja makramowa zawisła na ścianie.

Kolejny etap to eksperymenty z rzędami ukośnych węzłów rypsowych, które nadają wzorowi geometrię. Chevron, romb, jodełka — wszystkie te wzory budujemy z identycznych węzłów, zmieniając wyłącznie kąt i kolejność nitek nośnych. To właśnie w tej elastyczności tkwi urok makramy DIY: z tych samych pięciu technik można tworzyć dekoracje na lata, z których żadna nie będzie wyglądać identycznie jak poprzednia.